ΥΓΕΙΑ

8-3-2014

Έρευνες σε ερωτευμένα ζευγάρια έχουν δείξει ότι μετά το πρώτο μαγικό ραντεβού ενεργοποιείται στον εγκέφαλο ένα πολύπλοκο σύστημα, όπως ακριβώς συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος παίρνει κοκαΐνη

Ο έρωτας «καίει» τον εγκέφαλο

Οι ορμόνες της αγάπης κάνουν τις καρδιές να χτυπούν δυνατά

Επιμέλεια: , Στέφανος Κρίκκης  Εύη Ελευθεριάδου:

Εκατομμύρια καρδιές σε όλο τον κόσμο θα χτυπήσουν πιο δυνατά αύριο, γιορτάζοντας τον έρωτά τους. Αυτό που δεν ξέρουν όμως οι ερωτευμένοι είναι ότι την ίδια στιγμή θα παραχθούν τόνοι οξυτοκίνης και βασοπρεσίνης- οι ορμόνες της αγάπης που εκκρίνονται όταν ο εγκέφαλος παίρνει φωτιά από τον έρωτα.

Αυτό το γνωρίζουν- τώρα τελευταία- οι επιστήμονες, χάρη σε μηχανήματα, όπως ο λειτουργικός μαγνητικός τομογράφος, που μας αφήνουν να κρυφοκοιτάξουμε στα βάθη του εγκεφάλου την ώρα που διεγείρεται από όσα συμβαίνουν γύρω του.

Όσο περισσότερο ερευνούν τον ερωτευμένο εγκέφαλο τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να βοηθήσουν το δυνατό αυτό συναίσθημα να μείνει ζωντανό για πολύ καιρό και να βελτιώσουν τις ζωές των ανθρώπων. Έρευνες σε ερωτευμένα ζευγάρια έχουν δείξει ότι μετά το πρώτο μαγικό ραντεβού ενεργοποιείται στον εγκέφαλο ένα πολύπλοκο σύστημα, όπως ακριβώς συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος παίρνει κοκαΐνη. Το 2005, ο Άρθουρ Άρον, κοινωνικός ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο Στόνι Μπρουκ της Νέας Υόρκης, μελέτησε 10 άντρες και 7 γυναίκες που είχαν ερωτευθεί πρόσφατα. Οι εθελοντές συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια, περιγράφοντας τη σχέση τους με φράσεις όπως «λειώνω όταν κοιτάω τον σύντροφό μου στα μάτια».

Στη συνέχεια, μπήκαν στον μαγνητικό τομογράφο, όπου τους έδειξαν φωτογραφίες των αγαπημένων τους ανάμεσα σε άλλες ουδέτερων προσώπων. Όταν έβλεπαν τον έρωτά τους, το κοιλιακό καλυπτρικό πεδίο του εγκεφάλου, όπου βρίσκεται το κέντρο ανταμοιβής, πλημμύρισε από την ορμόνη ντοπαμίνη.

Στο πρώτο στάδιο. «Η ντοπαμίνη παράγεται όταν κάνεις κάτι πολύ ευχάριστο, όπως είναι το σεξ, τα ναρκωτικά ή όταν τρως σοκολάτα», εξηγεί ο Λάρι Γιανγκ, καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Έμορι της Ατλάντας. Η ενεργοποίηση αυτού του μέρους του εγκεφάλου ευθύνεται για την περίεργη, μερικές φορές, συμπεριφορά ζευγαριών που βρίσκονται ακόμα στο πρώτο στάδιο του έρωτά τους. Χαρακτηρίζεται από ανεξάντλητη ενέργεια, αϋπνία, συναισθήματα ευφορίας, αλλά και νευρικότητας και ταραχής, όταν δεν είναι μαζί με το έτερον ήμισυ. Η ίδια συμπεριφορά παρατηρείται σε φιλόδοξους γιάπηδες που είναι προσηλωμένοι σε έναν στόχο. «Ο ερωτοχτυπημένος κυνηγά τον υπέρτατο στόχο: έναν σύντροφο για το υπόλοιπο της ζωής του», τονίζει η Έλεν Φίσερ, ανθρωπολόγος και γκουρού του έρωτα που έχει κάνει τις πιο καινοτόμες έρευνες στον χώρο.

Το δέσιμο. Σύμφωνα με τις έρευνες, μετά την ξαφνική έκκριση ντοπαμίνης έρχονται στο προσκήνιο οι ορμόνες της αγάπης, η βασοπρεσίνη και η οξυτοκίνη. Αυτές προκαλούν το συναισθηματικό δέσιμο στα ζευγάρια.

Η οξυτοκίνη εκκρίνεται σε στιγμές οικειότητας, όταν για παράδειγμα δύο άνθρωποι κοιτάζονται στα μάτια για πολλή ώρα, όταν αγκαλιάζονται ή στη διάρκεια του σεξ. Είναι επίσης η ορμόνη που δένει συναισθηματικά τις μητέρες με τα μωρά τους. Οι επιστήμονες υποπτεύονται επίσης ότι παίζει ρόλο στο συναισθηματικό δέσιμο που κρατά χρόνια ανάμεσα σε ένα ζευγάρι, όπως έχει αποδειχθεί ότι συμβαίνει στους μονογαμικούς αρουραίους του αγρού και τις μαϊμούδες. Το 2008, οι ερευνητές βρήκαν ότι η βασοπρεσίνη, που τελεί τον ίδιο ρόλο με την οξυτοκίνη στους αρουραίους του αγρού, σχετίζεται με το συναισθηματικό δέσιμο στους άντρες. Το εντυπωσιακό είναι ότι μία γενετική διαφοροποίηση σε έναν υποδοχέα βασοπρεσίνης συνδέεται με την απιστία και τον φόβο της δέσμευσης.

Όλες οι χημικές ουσίες και οι ορμόνες που εκκρίνονται, όταν ερωτευόμα- στε, παίζουν έναν σημαντικό ρόλο: να δεθούμε με τον σύντροφό μας και να μείνουμε μαζί για πολύ καιρό. Τι γίνεται όμως όταν οι ορμόνες επιστρέψουν στην παλιά τους ρουτίνα;

Μέχρι πρόσφατα, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι τα περισσότερα ζευγάρια περνούν στο στάδιο της συντροφικής αγάπης και αφήνουν πίσω τους τον παθιασμένο έρωτα. Η σχέση τους γίνεται πιο στενή, αλλά λιγότερο συναρπαστική.

Αυτό όμως αλλάζει χάρη σε μία πρόσφατη έρευνα που απέδειξε πως αυτή η θεωρία δεν ευσταθεί. Η Μπιάνκα Ασεβέντο, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στη Σάντα Μπάρμπαρα, μελέτησε μαγνητικές εγκεφάλου ζευγαριών που είναι πάρα πολύ ερωτευμένα, έπειτα από 20 χρόνια γάμου και παρατήρησε ακριβώς την ίδια εγκεφαλική δραστηριότητα που βλέπουμε σε νιόπαντρα ζευγάρια, αλλά χωρίς τη νευρικότητα και τις εμμονές.

Σύμφωνα μάλιστα με τα πρώτα αποτελέσματα άλλων ερευνών, φαίνεται πως το 30% των παντρεμένων ζευγαριών στην Αμερική εντάσσονται σε αυτή την κατηγορία.

Η ρουτίνα σκοτώνει τον έρωτα

Πώς μπορούμε να μοιάσουμε στα ζευγάρια που παραμένουν ερωτευμένα 20 χρόνια μετά το πρώτο ραντεβού; Οι ερευνητές έχουν αναλάβει να μάθουν τα μυστικά τους και λένε πως όταν επιδίδονται μαζί σε καινούργιες δραστηριότητες, η ευτυχία τους ανεβαίνει στα ύψη. Ή, με απλά λόγια, ότι η ρουτίνα σκοτώνει τον έρωτα.

«Παρακολουθήστε μαζί μαθήματα για κάτι που αρέσει και στους δύο, πηγαίνετε θέατρο, κάντε σπορ, ταξιδέψτε σε έναν άγνωστο και για τους δύο προορισμό», συμβουλεύει ο Άρθουρ Άρον, κοινωνικός ψυχολόγος. Η έκκριση ντοπαμίνης στη διάρκεια αυτών των δραστηριοτήτων υπενθυμίζει στα ζευγάρια πώς ήταν όταν τον πρώτο καιρό.

Εξίσου σημαντική είναι η φροντίδα του συντρόφου μας. «Ξέρουμε ότι πρέπει να εξυμνούμε τα θετικά, αλλά πρέπει να τους προσφέρουμε τη συμπαράστασή μας και στα δύσκολα», λέει η Μπιάνκα Ασεβέντο.

Τα ζευγάρια που πήραν μέρος στην έρευνά της και ήταν ερωτευμένα για πολλά χρόνια έλυναν τα προβλήματά τους γρήγορα και «αναίμακτα», ήταν πολύ εκδηλωτικά και τρυφερά μεταξύ τους, επικοινωνούσαν ανοιχτά με τους συντρόφους τους και η σχέση τους βελτιωνόταν αντί να καταρρέει.

«Κάντε σεξ». «Και φυσικά, μη ξεχνάτε το σεξ. Το σεξ κάνει θαύματα». Σύμφωνα με την επιστήμονα, αυτού του είδους η σχέση ανάμεσα στα ζευγάρια σχετίζεται με τις ορμόνες. «Υπάρχει άμεση σύνδεση ανάμεσα στην τρυφερότητα και την οικειότητα και την οξυτοκίνη». Ζευγάρια, στα οποία είχε χορηγηθεί η ορμόνη, έδωσαν με ηρεμία τέλος σε μία διαμάχη τους και συμπαραστάθηκαν περισσότερο στον σύντροφό τους.

Στα ζευγάρια που είναι ακόμα ερωτευμένα, ύστερα από 20 χρόνια γάμου, το ανοσοποιητικό τους σύστημα λειτουργεί καλύτερα, ενώ η οξυτοκίνη και η βασοπρεσίνη ενεργοποιούν τμήματα του εγκεφάλου που συνδέονται με την ηρεμία και την καταστολή του πόνο

Σχετικά με τις βιταμίνες

υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για συγκεκριμένες κατηγορίες αυτών και ξεκινώντας από τις αντιοξειδωτικές βιταμίνες (Α, D, E και C) πρέπει να αναφερθεί η σημαντικότητά τους για την υγεία των ηλικιωμένων και οι τρόποι με τους οποίους μπορούν να επιτευχθούν οι αναγκαίες προσλήψεις τους.

Η βιταμίνη Α έχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες και προστατεύει από πολλές μορφές επιθηλιακού καρκίνου. Συνιστάται οι περισσότερες από τις ανάγκες σε βιταμίνη Α να καλύπτονται από φρούτα και λαχανικά πλούσια σε καροτενοειδή. Τα καροτενοειδή αποτελούν πρόδρομες μορφές βιταμίνης Α και τα δύο σημαντικότερα είναι το β-καροτένιο και το λυκοπένιο.

Οι πλουσιότερες πηγές βιταμίνης Α αποτελούν αποκλειστικά ζωικά προϊόντα, όπως το συκώτι, το γάλα και ο κρόκος του αυγού. Εκτός από την αντιοξειδωτική της δραστικότητα η βιταμίνη Α παίζει σημαντικό ρόλο τόσο στην όραση, όσο και στην υγεία του δέρματος.

Συνεπώς, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καλύπτονται οι ανάγκες σε βιταμίνη Α (700 μg./ημέρα) με ισορροπημένες επιλογές τροφίμων, χωρίς να απαιτούνται συμπληρώματα.

Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη στο μεταβολισμό του ασβεστίου και άρα για την υγεία των οστών, λειτουργία που αποκτά ιδιαίτερη σημασία γνωρίζοντας ότι πολλοί ηλικιωμένοι έχουν έλλειψη βιταμίνης D, καθώς προσλαμβάνουν το ήμισυ της συνιστώμενης ποσότητας.

Αυτό μερικώς οφείλεται στη μειωμένη έκθεση του ηλικιωμένου στον ήλιο και στην ελαττωμένη ικανότητα του νεφρού να τη μετατρέψει σε ενεργή μορφή. Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη D είναι ο σολομός, οι σαρδέλες και οι γαρίδες, καθώς και το εμπλουτισμένο γάλα, ενώ η χορήγηση συμπληρωμάτων συχνά αποτελεί σημαντική επιλογή.

Η βιταμίνη C είναι μία υδατοδιαλυτή βιταμίνη που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στην πιπεριά, το πορτοκάλι, το μπρόκολο, το ακτινίδιο, τις φράουλες και τις ντομάτες. Αποτελεί, μαζί με τη βιταμίνη Ε, την κατεξοχήν αντιοξειδωτική βιταμίνη και ο μεταβολισμός της διαφέρει στους ηλικιωμένους άνδρες σε σύγκριση με ηλικιωμένες γυναίκες, καθώς οι ηλικιωμένοι άνδρες εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης στο πλάσμα, όταν η προσλαμβανόμενη ποσότητα είναι ίση ή και μεγαλύτερη από των γυναικών.

Οι ηλικιωμένοι άνδρες έχουν ανάγκη 150 mg ασκορβικού οξέος ημερησίως, ενώ οι ηλικιωμένες γυναίκες επιτυγχάνουν το όριο του 1,0 mg/dl συγκέντρωσης ασκορβικού στο πλάσμα, λαμβάνοντας 75 με 80 mg της βιταμίνης ημερησίως.

Η βιταμίνη Ε είναι μία αντιοξειδωτική βιταμίνη, η οποία βρίσκεται κυρίως στα φυτικά έλαια και μαργαρίνες. Το ερευνητικό ενδιαφέρον για τη βιταμίνη Ε επικεντρώνεται στις φαρμακολογικές δόσεις της βιταμίνης, οι οποίες δεν μπορούν να επιτευχθούν διαμέσου της υγιεινής διατροφής.

Σε μία πρόσφατη μετα-ανάλυση των εγκυρότερων σχετικών ερευνών αναφέρεται σαφώς ότι δεν πρέπει να χορηγούνται περισσότερα από 267mg α-τοκοφερόλης την ημέρα, διότι αυξάνουν τη θνησιμότητα (Miller et al, 2005).

Εκτός από τις προαναφερόμενες βιταμίνες, σημαντικό ρόλο στην υγεία των ηλικιωμένων παίζουν η βιταμίνη Β12 και το φυλλικό οξύ. Τα χαμηλά επίπεδα κοβαλαμίνης (Β12), είναι υπεύθυνα για μεταβολές στην πνευματική εγρήγορση, αλλαγές στην προσωπικότητα και διαταραχές του συνδετικού ιστού.

Χαμηλά επίπεδα γαστρικού οξέος μειώνουν την απορρόφηση της βιταμίνης Β12, γιατί δεν αποδεσμεύεται σε ικανοποιητικό βαθμό από την τροφή ώστε να απορροφηθεί στη συνέχεια. Γι’ αυτό συστήνεται η κάλυψη των υψηλών αναγκών σε Β12 (2,5 μg/ημέρα) να γίνεται στους ηλικιωμένους είτε με εμπλουτισμένα τρόφιμα, είτε με συμπληρώματα Β12 (WHO-Tufts, 2002).

Σχετικά με το φυλλικό οξύ και τη σχέση του με την ομοκυστεΐνη υπάρχει πλούσια αρθρογραφία. Μέρος του ενδιαφέροντος για την υπερομοκυστεΐναιμία στα πλαίσια της πρόληψης καρδιοαγγειακών συμβαμάτων, έχει η σχέση μεταξύ επιπέδων ομοκυστεΐνης, φυλλικού οξέος και βιταμινών Β6 και Β12, καθώς η χορήγηση φυλλικού οξέος και συμπληρωμάτων βιταμινών έδειξε να μειώνει τα επίπεδα ομοκυστεΐνης αίματος (Selhub et al, 2000).

Γρηγόρης Ρίσβας

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος